Sauna; rahatlatıcı özelliği ve insan sağlığına sağladığı yararlar sayesinde popülaritesini artırmıştır. Şu an tasarlanan ve yapımı devam eden çoğu projede sauna yapımı için gerekli yer bırakılmaktadır. Bu talepler doğrultusunda son yıllarda yapımcı firma sayısında artışlar görülmektedir. Ancak sayının artması rekabeti artırsa da kaliteyi düşürmüştür. Tüketici saunayı kafasında dört tarafı ahşap kaplanmış elektrikli ısıtıcı ile ısıtılan bir odacık olarak düşünür. Ancak bu görünen yüzüdür. Sauna yapımında dikkat edilecek ve yapılması gerekli bir çok teknik detay bulunmaktadır. Öncelikle tüketicinin kafasında bulunan bu formatın silinmesi gerekmektedir. Bunun için tüketiciye gerçek sauna iyi anlatılmalıdır. 

SAUNA NEDİR?  

Sauna insanlar için bir dinlenme ve rahatlama mekanıdır. Yüksek sıcaklık ve düşük nem oranı sayesinde kuru sıcak atmosferi oluşturur. Böylelikle metabolizmadaki toksin atıkları terleme ile vücuttan atılır. Bunun dışında;

1. Yorgunluğun atılması, (vücuttan gevşeme ve rahatlama için).
2. Bazı spor dalarında kuvvet artırımı ve dayanıklığı kazanmak için.
3. Sporda pasif ısınma için;
4. Romatizmal hastalıklar, gut, kronik egzama, psoriasis, disfonksiyonel regli gibi rahatsızlıkların tedavisi için sauna kullanılmaktadır.

TARİHÇESİ

Sauna günümüze gelene kadar bir çok evrelerden geçmiştir. Finlandiya da sauna neredeyse yazılı tarihinden bile daha eskidir. Roma buhar banyoları Orta Avrupa da halkla ancak, orta çağda tanınmıştır. Uzun seneler boyunca köylerde toplantı mekanı olarak kullanılmış fakat daha sonra günlük hayattan çıkmıştır. Finliler göl kenarında inşa ettikleri kulübelere sıra sıra düz taşlar yerleştirirler, bunları atlan odunla ısıtırlardı. Taşlar ısınınca üstüne su dökerek buhar elde ederler, buhar banyosu yaparken bir yandan da kendilerine özel ağaç dalları ile kamçılatırlar, sonra da soğuk suya girerlerdi. 1900 lü yılların başına kadar Finlandiya da tüm saunalar geleneklere uygun olarak ısıtılıyordu.

Elektrik ve özel havalandırmalı saunalar bu tarz saunaların yerini aldı. Bu sistem saunaların daha çok ısınmasına ve ısıtmak için zorlukların aşılmasını sağladı.

SAUNA YAPIMI

A) DİZAYN :

Sauna insanların rahatlama ve dinlenmek için kullandıklar mekanlardır. Bu bağlamda kullanıcının rahatlaması için gerekli detaylar dizayn aşamasında düşünülmelidir. Kurallarına göre ve ergonomik tasarlanmayan bir sauna, rahatlama değil işkence mekanı haline gelir. Sauna dizaynında düşünülmesi gerekli en önemli faktör havalandırmadır. Dizaynlarda oturma ve yatma banklarının doğru ölçülendirilmesi gereklidir. Genişlikler ve yükseklikler kullanıcının rahat edebileceği şekilde tekniğe uygun olarak tasarlanmalıdır. 

B) MALZEME SEÇİMİ:

1. AHŞAP SEÇİMİ:

Suna seçiminde dikkat edilecek en önemli hususlardan birisi sauna yapımında kullanılacak olan ağacın seçimidir. Bir saunada sıcaklığın 130C ye kadar çıktığını düşünürsek kullanılacak ağacın önemini daha iyi kavrayabiliriz. Sadece kuzey ülkelerde yetişen yüksek kalite ağaçlarda elde edilebilir. Çünkü bu ülkelerde ağaçlar sert hava koşularında yavaş büyürler ve bundan dolayı daha sağlam ve dirençli yapıları vardır. Ağaçlar, Finlandiya daki uzmanlar tarafından sıkı bir denetimden geçer. Tabii ki bu da ürünlerin yüksek kalitesini garanti eder.
Sauna duvar ve tavan panelleri üretiminde az reçine oranlı Fin ladini (Nordic Spruce-Pica Abies), Budaksız Fin Çamı (Nordie Pine / Pinos Slyvestris) veya Hemlock (Kanada Ladini ) kullanılmaktadır. Finlandiya da kullanılan en yaygın ağaç Fin Ladinidir. (Nordie Spruce / Pica Abies). Bu ağcın budakları kilitli olduğundan en yüksek ısılarda dahi estetik bulunduğundan budaksız Fin çamı (Nordie Pine / Pinos Slyvestris) rağbet görmektedir. Hemlock (Kanada Ladini) ağacı ise pek yaygın kullanılmamaktadır. Sauna oturma ranzalarında sırt ve baş yaslama aksesuarlarında ise Afrika menşeli bir ağaç olan Abachi (Wawa) veya Aspen kullanılmaktadır. Bu ağaçların en önemli özelliği ısı tutmaması ve böylelikle cildi yakmamasıdır. İnsan vücudunun temas edeceği yerlerde mutlaka bu ahşaplar kullanılmalıdır. Ayrıca kıymıksız ve kolay temizlenebilir olması bu ağacın oturma ranzaları için en ideal ağaç yapmaktadır. Emprenye edilmiş ahşaplar saunada kesinlikle kullanılmamalıdır. Ne yazık ki ülkemizde yüksek reçine ve gaz oranı içeren ahşaplar emprenye edilerek kullanılmaktadır. Bu ahşapların insan sağlığı açısında tehlikeli olduğu akıldan çıkarılmamalıdır. Ahşap seçimlerimizde bu tür uygulamalara dikkat edilmelidir.

2. ISITICI SEÇİMİ:

Sauna sobası saunanın kalbidir. Sauna sobası yeterli güçte olmalı, gereksiz enerji sarfiyatına neden olmamalıdır. Bir sauna sobasının kalitesi yalnızca ekonomik olmasına değil, kullanımda ve güvence fonksiyonlarının kusursuz olmasına bağlıdır. Isıtıcı alırken ISO 9001 ISO 14001 ve CE kalite belgelerine sahip olmasına dikkat edilmelidir. Sauna ısıtıcısının içerisinde rezistanslar ve volkanik taşları ısıtır. Daha sonra da sobanın altından giren temiz hava taşların arasından yukarı doğru süzülerek ısınır ve saunayı ısıtır. Saunada buhar, sobanın taş kapasitesi ne kadar büyükse o kadar iyi buhar edilebilir.

C) SAUNA MONTAJI

1. HAVALANDIRMA

Saunada iyi hissedebilmek doğru havalandırma ile mümkündür. Saunada hava, bir saate altı kez değiştirilmelidir. Bu hava değişimi, ısıtıcının altında ısıtıcıya çok yakın mesafede bir yerden temiz hava girişi ile elde edilecektir. Taze hava girişi borusunun çapı minimum 60mm. olmalıdır. Borunun bu koşula uygun olması halinde temiz havaya kontrol edebilirsiniz ve istenirse kapatabilirsiniz de. Kirli hava ısıtıcıdan mümkün olduğunca uzakta, karşısındaki duvardan çıkarılmalıdır. Bu baca havalandırılması, temiz hava girişinin en azından iki katı büyüklükte ve yerden 50-60 cm. yüksekte olmalıdır. Borunun yeri saunanın köşesinde ahşap panellerin altında yer alabilir. Havalandırmanın kolaylaştırılması için banyodan sonra (kullanılmak üzere) bir başka ek havalandırma monte edilebilir. Bu yukarıdaki ikinci ek menfez, saunanın ısıtılması ve banyo boyunca kapalı olmalıdır.

2. AHŞAP MONTAJI

İmalat ve montajda çivileme ve vidalama kullanılmaktadır. Bu sayede hem yaralanma riski ortadan kalkmış olur, hem de estetik görüntü elde edilir. İzolasyon, minimum 50mm. kalınlığında cam yünü ve buhar tutucu olarak da alüminyum folyo kullanılarak yapılır. İyi bir izolasyon ile ısı kayıpları engellendiğinden işletme maliyetiniz düşecektir. Saunanın kapısı dışarıya doğru açılır ve camı kırılmalara karşı dayanıklı olarak özel üretilmiş 8mm. kalınlığında ısı camdır.

KULLANIMINDA DİKKAT EDİLLECEK HUSUSLAR

Mükemmel bir sauna keyfi yaşamak için:
Havlunuzu, terliğinizi,cilt fırçanızı, şampuan ve sauna esansınızı unutmayınız.

Sağlıklı bir sauna için yapılması gerekenler:

1. Saunaya tok karnına girmemeye dikkat edin
    
2. Saunaya girmeden duş alınız ve kabine girmeden daha iyi terlemek için kurulanınız. Havlunuzu yatacağınız banka sererek uzanın. Bir sauna seansı yaklaşık olarak 10/15 dakika sürmelidir. Ancak amacın kendinizi iyi hissetmek olduğunu unutmayınız. Isıtıcıda bulunan volkanik taşlara dökeceğiniz su saunada buhar elde etmenize ve bu yolla nem oranını artırmanızı sağlamaktadır. Kullandığınız suyun temiz su olmasına dikkat edin. Havuz suyu ve içinde kimyasallar bulunan suları asla kullanmayın. Sauna esansınızı mutlaka su ile karıştırarak kullanınız. Seans bitimine doğru, ayağa kalkmadan önce birkaç dakika oturmak kan dolaşımınızın düzenli olmasını sağlar. Her seans bitiminde biraz dinlenmeniz ve ayaktan başlayarak soğuk duş almanız kirli deriden arınmış olmanız gerekmektedir. Sauna keyfiniz için sauna seansını 3 kere tekrarlamak kendinizi iyi hissedecektir. Sauna seansına dinlendikten, kendinizi rahat hissettikten sonra devam ediniz.

SAUNANIZIN BAKIMI

Biraz dikkatli kullanım ve kısa bakımlar saunanızın uzun seneler ilk günkü güzelliğinde kalmasını sağlayacaktır. Saunanıza haftada en az bir kere kullanınız. Saunanızı kullanmadığınız takdirde sauna kabininde küflenme ve mantar oluşumu başlayacaktır. Saunanızın kullanmadığınız uzun dönemlerde kapısını açık bırakıp havalandırmanız gerekmektedir. Saunanıza kesinlikle cila ve vernik yapmayınız. Ağacın hava alması gerekmektedir ve sürülebilecek kimyasal maddeler sağlığa çok tehlikelidir. Sauna yaptıktan sonra yapılabilecek bakımlar, en basit yöntemlerden biri kapının yanında bir fırça bulundurulması, son kişinin bu fırçayı ıslatarak oturma banklarını, sırt yaslama gruplarını ve duvarları silmesidir. Eğer yukarıdaki yöntemi yapmadınız ve kir ve ter lekeleri oluşmaya başladıysa sıcak su, az ve hafif bir deterjan ve fırça ile saunanızı temizleyebilirsiniz. Gerektiği takdirde senede bir kere olmak kaydı ile oturma banklarınızı hafifçe zımparalayabilirsiniz. Izgaralarda küf görürseniz bunu çamaşır suyu ile kolayca çıkartabilirsiniz.Sauna zeminini ıslak bir bezle, kullandığınız sıklığa göre temizlemeniz tavsiye edilmektedir.Yukarıda önerilen tavsiyelere uyduğunuz takdirde saunanız uzun seneler temiz,sağlıklı bir görünüme sahip olacaktır.

KULLANILAN AĞAÇLAR

Saunada kullanılan ağaçlar yüksek sıcaklığa karşı dayanıklı ve zamanla deforme olmayacak özellikte olmalıdır. Bu ağaçlar çok düşük ısı geçirgenliği sayesinde asla aşırı derecede ısınmaz ve kesinlikle cildinizi tahrip etmezler. Yanma korkusu olmadan yüzeylerine rahatlıkla dokunabilirsiniz. İmalatını ve teknik bakımını yaptığımız bir çok saunada, çeşitli ağaçlar kullanmaktayız.

Afrika kökenli bir ağaç olup krem beyaz ile açık saman sarısı arasında bir renge sahiptir. Budaksız reçinesiz ve düz damar dokuludur.Yumuşak bir yüzeye sahip olması vede yüksek sıcaklıklarda üzerinde ısıyı barındırmamasından dolayı sauna üretiminde en yaygın olarak kullanılan ağaçtır. Genellikle saunanın iç donanımlarında kullanılır. Ayous ağacı saunanın en önemli ahşabıdır, saunayı kullanan kişinin cildi direkt veya dolaylı olarak mutlaka bu ahşapla temas edecektir. Bu bakımdan İç donanımlarda ve oturma guruplarında mutlaka apachi kullanılmalıdır. Başka tür ahşapların kullanılması durumunda saunayı kullanırken cildinizin herhangi bir bölgesi ahşaba temas ettiginde yanma dumu söz konusu olur. Saunayı kullanan kişi saunadan istediği gibi faydalanamaz, ayrıca böyle bir durumda apachi yerine kullanılan ağaç bu aşırı sıcağa ve nemli ortama fazla uzun bir süre dayanamayacak ve mutlaka zamanla deforme olcaktır. Saunanın oturma guruplarında her zaman en yüksek kalitede apachi kullanmaktayız. Başka bir ahşabın kullanılmasını kesinlikle tavsiye etmiyoruz.

Genellikle Akdeniz e kıyısı olan ülkelerde yetişir ve SAUNA imalatı için oldukça kullanışlı olan bir ağaçtır. Orta şiddette darbeye dayanıklı olan bir ağaç olmasının yanında kolay işlenebilme özelliği vardır. Yapısı itibariyle oluklu ve düz lambiri olmak üzere ikiye ayrılır. Genellikle budaksız bir yapısı bulunur ve reçine oranı da oldukça düşüktür. En az iskandinav ağaçları kadar sağlam olmakla birlikte yine aynı şekilde ısıyı üzerinde barındırmaz. Oldukça hoş bir görünüme sahip olması ve diğer sauna ağaçlarına göre daha kolay temin edildiğinden dolayı üretim maliyeti düşüktür. Bu nedenle sauna üretiminde çoğu kişi tarafından en çok tercih edilen ağaçtır.

 İskandinav ülkelerinde (Finlandiya, İsveç, Norveç) yetişen bir ağaçtır bu tip ülkelerde yetişen ağaçlar oldukça soğuk ve sert hava koşullarında yetiştiklerinden dolayı yavaş yavaş büyürler ve dolayısıyla güçlü ve dirençli bir yapıya sahip olurlar. Fin çamında kesinlikle budak bulunmaz ve ayrıca reçine oranıda çok düşüktür. Düzgün damar yapısı ve rengi ile kendine özgü sade ve çok hoş bir görünüme sahiptir. Fin çamı sauna üretimi için en iyi özellikleri barındıran ağaçlardan birisidir.Bu özelliklerinden dolayı saunada inceliği, sağdeliği ve aynı zamanda kaliteyi arayanlar tarafında oldukça sık tercih edilmektedir.

Bir İskandinav ağacıdır, hemen hemen fin çamı ile aynı özellikleri taşımaktadır. Ama farklı olarak yapısında küçük budaklar barındırır. Budaklı yapısıyla öteki sauna ahşaplarıdan farklı olarak çok özel ve değişik bir görünüme sahiptir. Soğuk ve sert bir iklimde büyüdüğü için çok dayanıklı bir yapıya sahiptir. Sauna içindeki sıcak ortama karşı oldukça dirençlidir. En yüksek sıcaklıklarda bile kesinlikle budaklarında bir dökülme yada reçine sızdırması gibi bir durum söz konusu olmaz. Aşırı sıcak ve nemli ortamlarda uzun yıllar kullanılmasına karşın ağacın sağlam ve düz yapısını bozamaz.

Sedir dayanıklılığı ile bilinen ve kendine özgü çok hoş aromatik kokusu olan bir ağaçtır. Bu nedenle sauna üretiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bütün ağaçlarda olduğu gibi sedir ağacının da değişik ve kendine özgü özellikleri bulunmaktadır. Renk ve yapısı itibariyle oldukça farklıdır. Sedir ağacı insanı rahatlatan çok hoş bir koku yaymaktadır. Düşük reçineli ve az budaklı bir yapıya sahiptir. Türkiye de genellikle Antalya bölgesinde yetişir. Sedir sauna için oldukça kullanışlı bir ağaçtır. Sedir Saunanın sıcak ve ayrıca nemli ortamında yapısında bulunan ve tamamen doğal kokular yayarak insanın vücudunu vede ruhunu rahatlatır. Sedir ağacının aromasının insanlık tarihinde çok önemli bir yeri vardır. Dünyanın bilinen ilk kolonyası sedir ağacı biberi ve alkol le karıştırılarak elde edilmiştir ve ham maddesi sedirin aromasıdır. Bu aromanın insanı rahatlatıcı, stres giderici ve ayrıca huzurverici etkilerinin olduğu çok eski zamanlardan bu yana insanlar tarafından bilinmektedi.